Naslov (srp)

Karakteristike populacija i konzervacioni status vrste Alburnoides bipunctatus (Bloch, 1782) u vodenim ekosistemima Srbije

Autor

Jakovljević, Marija, 1993-

Doprinosi

Simić, Vladica, 1964-
Đurđević, Vladimir, 1975-
Stojković-Piperac, Milica, 1983-
Kojadinović, Nataša, 1987-

Opis (srp)

Dvoprugasta uklija (Alburnoides bipunctatus, Bloch, 1782) je mala, reofilna vrstaribe (fam. Leuciscidae), široko rasprostranjena u vodenim ekosistemima Srbije.Naseljava heterogena staništa, uključujući i zagađena. U pojedinim delovima arealarasprostranjenja, vrsta je kritično ugrožena iako globalno ima status LC (najmanjazabrinutost). U ovom istraživanju analizirane su karakteristike populacija iodgovori na antropogene stresore i klimatske promene, s ciljem procenekonzervacionog statusa dvoprugaste uklije u Srbiji. Istraživanje je obuhvatilo 71reku u periodu 2003–2021. Rezultati ukazuju na stabilne populacije sa dobromkondicijom, prisutnim pozitivnim alometrijskim rastom i dominacijom mlađihuzrasnih klasa, što ukazuje na reproduktivnu stabilnost uprkos uticaju stresora.Obrasci distribucije povezani su sa temperaturom i kvalitetom vode, uz tolerancijuna povišene vrednosti elektroprovodljivosti. Dobijeni nalazi doprineli su razvojuClim komponente za procenu uticaja klimatskih promena. Vrsta predstavlja modelorganizam za proučavanje uticaja antropogenih stresora i klimatskih promena, kao ipotencijalni indikator stanja vodenih ekosistema na lokalnom i regionalnom nivou.Integracijom u izvorni ESHIPPOfishing razvijen je ESHIPPOClim model, kojiprocenjuje otpornost i adaptivni potencijal vrste. Model omogućava procenu uticajapojedinačnih stresora i tumačenje složenih ekoloških obrazaca. U cilju validacijestrukture modela i unapređenja prediktivne moći primenjeni su algoritmi mašinskogučenja. Dvoprugasta uklija je potvrđena kao pouzdan indikator, koja brzim promenama uponašanju omogućava rano otkrivanje promena u ekosistemu. Procenjena otpornost iadaptabilnost dodatno naglašava značaj vrste u monitoringu i očuvanju biodiverzitetau uslovima klimatskih i antropogenih stresora.

Opis (srp)

-

Opis (eng)

The spirlin (Alburnoides bipunctatus, Bloch, 1782) is a small leuciscid, rheophilic fishspecies widely distributed across Serbian rivers, inhabiting heterogeneous freshwater habitats.Although globally listed as Least Concern (LC), its conservation status varies to vulnerable orcritically endangered in some parts of its range. This study analyzed long-term populationcharacteristics and ecological traits of spirlin in Serbian rivers (2003–2021) to assess itsconservation status and evaluate its responses to anthropogenic and climatic stressors. Resultsindicate sustainable populations with good condition and vitality, positive allometric growth,and dominance of younger age classes, suggesting reproductive stability under cumulativeenvironmental stressors. Spatial distribution patterns were associated with thermal regimes andwater quality, with observed tolerance to elevated conductivity. These findings contributed tothe development of a Clim component for assessing climate change impacts. Its integration intothe original ESHIPPOfishing model resulted in an enhanced version ESHIPPOClim, enablingclassification of species resilience and ecological responsiveness. The model also supportsassessment of individual stressor effects and interpretation of complex ecological patterns. Tovalidate the model and improve predictive performance, artificial intelligence tools andmachine learning algorithms were applied. Spirlin is confirmed as a reliable indicator species,whose ecological flexibility and spatial responsiveness support early detection of ecologicalshifts. Spirlin’s adaptability potential reinforces its value in data-driven freshwater monitoringand biodiversity conservation strategies under diverse environmental stressors includingclimate change.

Jezik

srpski

Datum

2025

Licenca

Ovo delo je licencirano pod uslovima licence
Creative Commons CC BY-NC-SA 3.0 AT - Creative Commons Autorstvo - Nekomercijalno - Deliti pod istim uslovima 3.0 Austria License.

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/at/legalcode